De invloed van oxytocine op jou en je baby

Oxytocine wordt vaak het knuffelhormoon genoemd. Het is het hormoon dat een belangrijke rol speelt bij liefde, verbinding, vertrouwen en ontspanning.

Maar oxytocine doet veel meer dan zorgen voor dat warme gevoel van verbondenheid. Het speelt al een rol vanaf het begin van het leven. Tijdens de zwangerschap, tijdens de geboorte én in de periode daarna helpt oxytocine jou en je baby om elkaar te vinden.

Oxytocine: het hormoon van verbinding

Oxytocine komt vrij wanneer je je veilig en verbonden voelt. Bijvoorbeeld wanneer je iemand die belangrijk voor je is omarmt, wanneer je liefde voelt of wanneer je geniet van aanraking.

Ook tijdens seksualiteit en een orgasme komt oxytocine vrij. Bij de conceptie begint daarmee eigenlijk al een prachtig samenspel van hormonen dat later tijdens de zwangerschap en geboorte opnieuw een belangrijke rol krijgt.

Tijdens de zwangerschap ondersteunt oxytocine de verbinding tussen jou en je baby. Je lichaam bereidt zich niet alleen lichamelijk voor op de geboorte, maar ook emotioneel en hormonaal op het moederschap.

De basis van jullie relatie ontstaat namelijk al vóór de geboorte. Hierover lees je meer in mijn blog Hechting tijdens de zwangerschap.

Oxytocine tijdens de zwangerschap

Tijdens je zwangerschap verandert er ontzettend veel in je lichaam. Je hormonen veranderen, je lichaam groeit en je maakt langzaam kennis met het nieuwe leven in je buik.
Oxytocine helpt je om je verbonden te voelen met je baby. Het ondersteunt gevoelens van liefde, rust en vertrouwen.

Wanneer jij ontspannen bent, kan je lichaam oxytocine aanmaken. Dit zorgt ervoor dat je je vaak meer verbonden voelt met jezelf, je baby en de mensen om je heen.
Natuurlijk betekent dit niet dat je de hele zwangerschap ontspannen en gelukkig moet zijn. Dat is geen realistisch beeld.

Iedere zwangere vrouw ervaart spanning, onzekerheid of zorgen. Dat hoort bij het leven.
Belangrijk is vooral dat je leert luisteren naar jezelf. Wanneer voel jij je veilig? Wanneer merk je dat spanning oploopt? En wat helpt jou om weer terug te keren naar rust?

In mijn blog Hoe belangrijk is ontspannen en wat zijn de effecten? lees je meer over hoe spanning invloed heeft op je lichaam en je baby.

Oxytocine tijdens de geboorte

Tijdens de geboorte krijgt oxytocine een belangrijke taak.
Oxytocine zorgt ervoor dat de baarmoeder samentrekt en dat de weeën op gang komen. Het lichaam van jou en je baby werken hierbij prachtig samen.

Wanneer het hoofdje van je baby druk geeft op de baarmoedermond, krijgt je lichaam signalen om meer oxytocine aan te maken. Dit wordt ook wel een positieve feedbacklus genoemd: je baby en jouw lichaam stemmen zich steeds verder op elkaar af.

Daarnaast werkt oxytocine samen met endorfine. Endorfine is een lichaamseigen pijnstillend hormoon dat helpt om de geboorte draaglijker te maken.
Wanneer jij je veilig voelt en kunt ontspannen, ondersteun je dit natuurlijke proces.

Dat betekent niet dat een geboorte altijd zonder pijn verloopt of dat alles maakbaar is. Iedere geboorte is uniek.
Maar begrijpen hoe je lichaam werkt, geeft je de mogelijkheid om bewuster keuzes te maken en beter te luisteren naar wat jij nodig hebt.

Dit is ook de basis van HypnoBirthing®: leren ontspannen, vertrouwen op je lichaam en bewust voorbereiden op de geboorte van je baby.

Natuurlijke oxytocine en synthetische oxytocine

Soms wordt er tijdens een geboorte gebruikgemaakt van synthetische oxytocine. Dit wordt ook wel een synto-infuus genoemd.
Synthetische oxytocine lijkt op het hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt, maar het werkt niet precies hetzelfde.

Natuurlijke oxytocine wordt vanuit je hersenen aangestuurd en is onderdeel van een groter systeem waarin ook endorfine en andere hormonen samenwerken.

Synthetische oxytocine wordt via een infuus toegediend en heeft vooral als doel om de baarmoederactiviteit te versterken, bijvoorbeeld bij een inleiding of wanneer de weeën onvoldoende kracht hebben.
Bij synthetische oxytocine wordt de hoeveelheid hormoon niet afgestemd op de natuurlijke signalen van jou en je baby, maar toegediend via een bepaalde dosering.

Soms is dit medisch gezien nodig en kan het een waardevolle ondersteuning zijn.
Tegelijkertijd is het belangrijk dat je begrijpt wat er gebeurt, waarom iets wordt voorgesteld en welke keuzes je hebt.

Dit noemen we informed consent: goed geïnformeerd toestemming geven voor zorg.
Maar ook informed refusal: weten dat je een keuze mag maken om iets niet te doen of eerst andere mogelijkheden te bespreken.

Hoe voelen weeën met synthetische oxytocine anders?

Wanneer je lichaam zelf oxytocine aanmaakt, gebeurt dit via een prachtig samenspel tussen je lichaam en je hersenen. Oxytocine komt in golven vrij en werkt samen met andere hormonen, zoals endorfine.

Deze combinatie helpt je niet alleen bij het samentrekken van je baarmoeder, maar ondersteunt ook gevoelens van ontspanning, vertrouwen en verbondenheid. Veel vrouwen omschrijven dit als een soort geboortebubbel: ze kunnen meer naar binnen keren en voelen zich gedragen door hun eigen lichaam.

Bij synthetische oxytocine werkt dit anders.

Synthetische oxytocine wordt via een infuus toegediend en stimuleert vooral de baarmoeder om krachtiger samen te trekken. Het hormoon komt niet op dezelfde manier door de hersenbarrière en activeert daardoor niet hetzelfde gevoel van verbinding en ontspanning als de natuurlijke oxytocine die jouw lichaam zelf aanmaakt.

Daardoor ervaren veel vrouwen de weeën anders. Ze kunnen krachtiger, heftiger en intenser voelen. Dit komt niet alleen door de sterkere baarmoedercontracties, maar ook doordat de natuurlijke hormonale ondersteuning van onder andere endorfine en het gevoel van ontspanning en verbondenheid minder aanwezig kan zijn.

Dit betekent niet dat iedere vrouw synthetische oxytocine hetzelfde ervaart. De manier waarop een geboorte verloopt, de hoeveelheid ondersteuning die je krijgt en hoe veilig jij je voelt spelen allemaal mee.

Maar juist daarom is kennis belangrijk. Wanneer je begrijpt wat er gebeurt in je lichaam, kun je bewuster keuzes maken en beter aangeven wat jij nodig hebt tijdens je geboorte.

Wat beïnvloedt het oxytocinesysteem?

Ons lichaam is heel gevoelig voor signalen van veiligheid en onveiligheid.

Factoren die de natuurlijke aanmaak van oxytocine kunnen ondersteunen zijn bijvoorbeeld:

• een veilige omgeving;
• warmte;
• zachte aanraking;
• gedempt licht;
• rust;
• vertrouwen;
• vrijheid om te bewegen;
• steun van je partner of geboortebegeleider.

Daarom is de geboorteplek zo belangrijk.

Niet omdat er één perfecte plek bestaat om te bevallen, maar omdat jij en je lichaam zich ergens veilig genoeg moeten voelen om je over te geven aan het proces.

De eerste ontmoeting met je baby

Na de geboorte bereikt oxytocine één van zijn hoogste momenten.
Het eerste contact tussen jou en je baby, huid-op-huidcontact, de geur van je baby en het vasthouden zorgen allemaal voor een enorme hormonale verbinding.
Je lichaam herkent je baby.
Je baby herkent jou.

Dit eerste contact helpt bij de overgang van de veilige wereld in de buik naar de buitenwereld.
Ook wanneer je geboorte anders verloopt dan verwacht, bijvoorbeeld wanneer er medische ondersteuning nodig was, blijft verbinding mogelijk.
Een infuus, een keizersnede of andere interventies betekenen niet dat jullie band niet kan ontstaan.

Elke aanraking.
Elke blik.
Elk moment van nabijheid.
Het zijn allemaal momenten waarop jullie elkaar opnieuw ontmoeten.

Wanneer de geboorte nog doorwerkt

Oxytocine speelt niet alleen tijdens de geboorte een rol. Ook na de geboorte is dit hormoon belangrijk voor de verbinding tussen jou en je baby.

Sommige vrouwen merken dat de ervaring van een medische geboorte of het gebruik van synthetische oxytocine nog doorwerkt na de geboorte. Ze voelen zich bijvoorbeeld minder verbonden met hun baby, ervaren meer spanning of merken dat de geboorte emotioneel nog niet helemaal verwerkt is.

Er zijn onderzoeken die een verband laten zien tussen het gebruik van synthetische oxytocine en een grotere kans op depressieve gevoelens of postnatale depressie. Tegelijkertijd kunnen we niet zeggen dat synthetische oxytocine dé oorzaak hiervan is. Er spelen altijd meerdere factoren mee, zoals de ervaring van de geboorte, onverwachte gebeurtenissen, eerdere ervaringen en de steun die iemand krijgt.

Toch is het belangrijk om deze gevoelens serieus te nemen.

Wanneer je merkt dat je na de geboorte blijft hangen in verdriet, spanning, schuldgevoelens of een gevoel van afstand, betekent dit niet dat er iets mis is met jou als moeder.
Soms heeft je lichaam en je systeem tijd nodig om de ervaring van de geboorte te verwerken.

Binnen mijn begeleiding kijk ik ook naar deze laag. Met behulp van onder andere NEI (Nieuw Emotioneel Inzicht) kijken we naar wat jouw lichaam en jouw systeem nog vasthouden van deze ervaring.
Soms blijft een geboorte-ervaring, een medische interventie of het gebruik van synthetische oxytocine als het ware opgeslagen in je systeem.
Ook wanneer er jaren voorbij zijn gegaan, kan het zijn dat je merkt dat iets nog geraakt wordt.

Met NEI kun je deze opgeslagen emoties en overtuigingen onderzoeken en ontstoren.
Ontstoren betekent dat we de emotionele lading die nog verbonden is aan een gebeurtenis verminderen, zodat er meer rust en ruimte kan ontstaan.

Ik heb zelf ervaren hoeveel verschil dit kan maken. Ruim 23 jaar na mijn eerste bevalling heb ik de ervaring rondom synthetische oxytocine laten ontstoren.
Wat ik daarna vooral voelde, was ruimte.
Alsof er iets los mocht komen wat al die jaren aanwezig was geweest.
Soms hoef je niet eens precies te weten waarom iets nog invloed heeft. Je lichaam weet vaak meer dan je bewust kunt verklaren.

Oxytocine en borstvoeding

Ook bij borstvoeding speelt oxytocine een belangrijke rol.

Wanneer je baby aan de borst drinkt, krijgt je lichaam een signaal om oxytocine vrij te maken. Hierdoor kunnen de melkklieren samentrekken en kan de melk gaan stromen.

Maar oxytocine gaat niet alleen over voeding.

Het gaat over verbinding.
Over veiligheid.
Over de relatie tussen jou en je baby.

Hoe kun jij jouw natuurlijke oxytocine ondersteunen?

Je hoeft geen perfecte omstandigheden te creëren.
Begin klein.
Voel wat jou helpt om te ontspannen.
Maak bewust contact met je baby.
Neem momenten van rust.
Laat je aanraken.
Praat tegen je baby.
Vertrouw op de verbinding die er al is.

Wil je meer leren over bewust voorbereiden op de geboorte? In Jouw Bewuste Bevalling leer je hoe je met meer vertrouwen, kennis en ontspanning kunt toewerken naar de geboorte van je baby.

Ook in mijn zwangerschapsbegeleiding kijken we naar jouw persoonlijke verhaal, jouw behoeften en wat jij nodig hebt om deze periode bewust te beleven.

Want uiteindelijk gaat oxytocine niet alleen over een hormoon.
Het gaat over verbinding.
De verbinding met jezelf.
De verbinding met je baby.
En de verbinding waarmee jullie samen aan jullie verhaal beginnen.