Is elke geboorte een trauma? Wat je moet weten over de eerste imprint van je baby

Geboren worden is één van de meest intense ervaringen uit een mensenleven.

Als baby maak je een enorme overgang door. Je komt vanuit de veilige, warme omgeving van de baarmoeder ineens in een wereld met licht, geluid, kou en zwaartekracht. Je moet door een geboortekanaal bewegen, zelf ademhalen en wennen aan een compleet nieuwe omgeving.

Dat is niet niks.

Wanneer je op internet zoekt naar geboortetrauma, kom je vooral informatie tegen van mensen die hierin gespecialiseerd zijn. Terwijl ouders vaak juist op zoek zijn naar herkenning. Want wat betekent een geboorte eigenlijk voor een baby? En kan een baby ervaringen rondom de geboorte meenemen?

We weten inmiddels al tientallen jaren dat geboorte een intense gebeurtenis is. Steeds meer onderzoek binnen de geboortepsychologie kijkt niet alleen naar de lichamelijke kant van geboorte, maar ook naar de beleving van de baby.

Wat is geboortetrauma?

Het woord trauma kan soms zwaar klinken. Alsof er alleen sprake is van trauma wanneer er iets heel ernstigs is gebeurd.
Maar trauma gaat niet alleen over wat er gebeurt. Het gaat ook over hoe een ervaring wordt verwerkt.

Een gebeurtenis kan voor de één goed te dragen zijn en voor de ander overweldigend voelen.
Een geboorte is altijd een grote overgang. Zelfs wanneer een bevalling rustig verloopt, maakt een baby een enorme verandering door.

Stel je eens voor dat je door een smalle tunnel moet waarin je aan alle kanten druk voelt. Je kunt niet terug. Je weet niet wat er gaat gebeuren. Je moet jouw weg vinden naar het licht.

Dat vraagt ontzettend veel van een baby.

De geboorte is een blauwdruk voor het leven

Binnen de geboortepsychologie wordt gesproken over de eerste imprint: de indruk die ervaringen rondom de zwangerschap, geboorte en eerste periode achterlaten.
Je baby heeft nog geen woorden om ervaringen te begrijpen of te vertellen. Er is nog geen logisch verhaal zoals wij dat als volwassenen kunnen maken.
Maar het lichaam neemt wel waar.
Spanning, veiligheid, verbinding, stress en vertrouwen worden ervaren via het zenuwstelsel en het lichaam.

Daarom kijken we binnen mijn begeleiding niet alleen naar gedrag, maar ook naar de vraag:
Wat probeert dit gedrag mij te vertellen?
Een baby huilt niet zomaar.
Een kind reageert niet zomaar.
Gedrag is altijd informatie.

Wanneer kan een geboorte traumatisch ervaren worden?

Een geboorte kan bijvoorbeeld intens worden wanneer een baby:

• vastloopt in het geboortekanaal;
• plotseling geholpen wordt met een vacuümpomp of andere interventie;
• onverwacht via een keizersnede geboren wordt;
• een inleiding krijgt terwijl de natuurlijke geboorteprocessen nog niet op gang zijn gekomen;
• veel spanning of stress rondom zich heen ervaart.

Maar ook de overgang zelf is intens.

Van warm naar koud.
Van donker naar licht.
Van continu gevoed worden naar zelf moeten aangeven wanneer je honger hebt.
Van altijd de aanwezigheid van je moeder voelen naar momenten alleen zijn.

Voor een pasgeboren baby zijn dit enorme veranderingen.

Ook de gevoelens van mama spelen mee

Een baby maakt niet alleen de lichamelijke geboorte mee.
Een baby voelt ook de verbinding met mama.

Wanneer een moeder veel spanning, angst of onzekerheid ervaart, kan een baby dit oppikken. Niet omdat mama iets fout doet, maar omdat moeder en baby tijdens de zwangerschap en geboorte sterk met elkaar verbonden zijn.

Een geboorte is dus niet alleen een grote overgang voor je baby, maar ook voor jou als moeder. De manier waarop jij de geboorte ervaart, of jij je gehoord en gezien voelt en of jij vertrouwen hebt in jezelf en je lichaam, kan veel invloed hebben op hoe je terugkijkt op deze bijzondere gebeurtenis.

Lees ook mijn blog Kun jij een bevallingstrauma voorkomen? Waarom voorbereiding het verschil kan maken.

Een baby kan hierdoor bijvoorbeeld ervaren:
“Is de wereld veilig?”
“Kan ik vertrouwen?”
“Mag ik er zijn?”

Nogmaals: dit betekent niet dat je als moeder iets verkeerd hebt gedaan.
Iedere moeder doet op dat moment wat zij kan met de informatie en mogelijkheden die ze heeft.

Waarom laat een baby soms bepaald gedrag zien?

Misschien herken je het.
Je baby wil niet drinken.
Je baby huilt veel.
Je baby vindt slapen moeilijk.
Je kindje lijkt snel overprikkeld.

Natuurlijk kunnen hier verschillende oorzaken voor zijn.

Maar soms kan gedrag ook een ingang zijn om te kijken naar de ervaringen rondom de start van het leven.
Een baby vertelt zijn verhaal niet met woorden, maar met zijn lichaam en gedrag.
Ik geloof dat gedrag geen probleem is dat opgelost moet worden, maar informatie die gezien mag worden.

Een voorbeeld uit mijn praktijk

Ik begeleidde eens een meisje van ongeveer acht jaar dat niet alleen in slaap kon vallen.
Wanneer haar moeder te vroeg naar beneden ging, begon het hele proces opnieuw. Soms lag haar moeder uren naast haar.

Toen we samen gingen kijken naar haar verhaal, kwam naar voren dat haar moeder een miskraam had gehad toen dit meisje ongeveer één jaar oud was.
Haar ouders hadden haar dit verdriet nooit verteld, maar het leek erop dat zij de spanning en het verdriet rondom deze gebeurtenis wel had gevoeld.

Toen haar moeder dit met haar deelde, kwam er veel emotie vrij. Ze huilde intens en vertelde daarna tegen haar moeder: “Dank je wel, ik voel me zo opgelucht.”

Vanaf dat moment veranderde er iets. Ze kon weer alleen slapen en haar moeder hoefde niet meer uren boven te blijven.

Kun je geboortetrauma voorkomen?

Niet altijd.
Een geboorte laat altijd een indruk achter. Maar dat betekent niet dat iedere intense ervaring automatisch een trauma wordt.

Wat wel kan helpen, is verbinding.
Tijdens de zwangerschap kun je al contact maken met je baby. Vertel wat er gebeurt. Leg uit wanneer er spanning is. Vertel dat het niet aan je baby ligt.

Bijvoorbeeld wanneer je een medische ingreep nodig hebt, wanneer er veel stress is of wanneer je een moeilijke periode doormaakt.
Ga rustig zitten. Leg je handen op je buik. Maak contact.

Je baby hoeft niet jouw emoties op te lossen. Maar jouw verbinding helpt je baby om ervaringen te verwerken.

Herstel is altijd mogelijk

Misschien herken je dingen uit dit verhaal.
Misschien kijk je terug op de geboorte van je kind en voel je dat er iets niet helemaal klopte.

Weet dan dat er altijd mogelijkheden zijn om opnieuw verbinding te maken.
Je baby heeft jou niet nodig als perfecte moeder.
Je baby heeft jou nodig als aanwezige moeder.

Door te luisteren, te voelen en nieuwsgierig te kijken naar het verhaal achter gedrag kan er veel veranderen.

Wil jij je verdiepen in de start van jouw baby?

De eerste periode van een mensenleven heeft meer invloed dan we vaak beseffen.

In mijn begeleiding kijk ik samen met ouders naar de oorsprong van gedrag en naar wat een baby of kind probeert te vertellen.

Wil jij je bewust voorbereiden op de geboorte van je baby? In Jouw Bewuste Bevalling leer je meer over de geboorte, de keuzes die je hebt en hoe je met vertrouwen kunt starten aan jullie verhaal.

Veelgestelde vragen

Is elke geboorte een trauma?

Nee. Niet iedere geboorte wordt als traumatisch ervaren.

Een geboorte is wel altijd een intense overgang. De manier waarop een baby deze ervaring verwerkt, hangt af van verschillende factoren, zoals de omstandigheden rondom de geboorte, de verbinding met de ouders en de mate van veiligheid die een baby ervaart.

Kan een baby zich een geboorte herinneren?

Een baby onthoudt een geboorte niet zoals een volwassene een herinnering opslaat. Er zijn geen woorden of bewuste herinneringen.

Wel weten we dat vroege ervaringen invloed kunnen hebben op het lichaam, het zenuwstelsel en de manier waarop iemand later reageert op situaties.

Kan ik iets doen als mijn baby een moeilijke start heeft gehad?

Ja. Verbinding, veiligheid en erkenning blijven altijd belangrijk.

Door opnieuw contact te maken met je baby of kind en nieuwsgierig te kijken naar gedrag, kan er ruimte ontstaan voor herstel.